İsveçrədə ABŞ və İranın yüksəksəviyyəli rəsmiləri arasında keçirilən danışıqların ilk raundu başa çatıb.
vasitəçi ölkələr tərəfindən verilən məlumata görə, bu görüş Tehranın Hörmüz boğazını yenidən bağladığını elan etməsi və ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrana qarşı hücumları bərpa edəcəyi ilə bağlı təhdidlərini təkrarlamasından sonra olduqca gərgin atmosferdə keçib.
Vasitəçilik edən Qətər və Pakistanın birgə bəyanatında bildirilir ki, ABŞ və İran 60 gün ərzində yekun sazişin əldə olunması üçün yol xəritəsi üzərində razılığa gəliblər. Qətər Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən yayılan məlumata görə, texniki müzakirələr həftənin qalan hissəsində Qətərə məxsus olan, İsveçrənin dağlıq Bürgenstok kurortunda davam etdiriləcək. Tərəflər Livandakı hərbi əməliyyatlara son qoyulması mexanizmini qəbul ediblər və mübahisəli boğaz vasitəsilə kommersiya gəmilərinin təhlükəsiz keçidini təmin etmək məqsədilə birbaşa rabitə xətti açıblar.
ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens ötən həftə əldə olunmuş və aprel ayından bəri davam edən kövrək atəşkəsin ən azı daha 60 gün müddətinə uzadılmasını nəzərdə tutan anlaşma memorandumunun şərtlərinə uyğun olaraq, bazar günü İran rəsmiləri ilə danışıqlara başlayıb və bu müzakirələr bazar ertəsi səhər saatlarına qədər davam edib. İran xarici işlər naziri Abbas Əraqçi sosial şəbəkədə etdiyi paylaşımda ölkəsinin neft və neft-kimya ixracı üçün sanksiyalardan azad olma icazəsi aldığını, bəzi dondurulmuş aktivlərin sərbəst buraxılmasına və İran üçün yenidənqurma və inkişaf planının işə salınmasına nail olduqlarını bildirib. Ağ Ev isə yüksəksəviyyəli danışıqların hələlik yekunlaşıb-yekunlaşmadığı barədə verilən suallara dərhal şərh verməyib.
Danışıqların rəsmən başlamasından dərhal əvvəl “Fox News” telekanalı Donald Trampın İran rəsmilərinə boğazı yenidən bağlamağa cəhd edəcəkləri təqdirdə “sizin bir ölkəniz qalmayacaq” dediyini iddia edib.
“Fox News” həmçinin qeyd edib ki, Tramp ABŞ-ın bu su yoluna nəzarəti ələ keçirəcəyi və bəlkə də özünün xüsusi rüsum tətbiq edəcəyi ilə bağlı əvvəlki təhdidini yenidən təkrarlayıb. Tramp ötən həftə imzalanan anlaşma memorandumuna boğazın bağlanması nəticəsində yaranan yüksək neft qiymətlərinin qlobal iqtisadi depressiyaya səbəb olmasının qarşısını almaq üçün razılıq verdiyini bildirib.
Birgə bəyanatdan sonra “Brent” markalı neftin fyuçersləri daha da ucuzlaşaraq 1 dollardan çox düşüb və bir barreli 79.44 dollara bərabər olub. ABŞ və İran mənbələri İsveçrədəki müzakirələr barədə fərqli məlumatlar paylaşıblar. İranın yarımrəsmi “Tasnim” xəbər agentliyi məlumatlı mənbəyə istinadən xəbər verir ki, Trampın təhdidləri ictimaiyyətə bəlli olduqdan sonra İran nümayəndə heyəti danışıqların aparıldığı otağa qayıtmaqdan imtina edib, lakin ismarışların mübadiləsi Pakistan və Qətər vasitəçiləri ilə davam etdirilib. Həmin mənbənin sözlərinə görə, iranlılar nüvə məsələləri üzrə danışıqların başlaması üçün memorandun digər bəndlərinin, o cümlədən dondurulmuş aktivlərin sərbəst buraxılması və ABŞ-ın İran neftinin ixracına icazə verən sanksiya istisnalarının icrasını tələb ediblər.
Digər tərəfdən, danışıqlarda iştirak edən amerikalı diplomat “Reuters” agentliyinə açıqlamasında iranlıların heç vaxt masanı tərk etmədiyini, hələ də orada olduqlarını və gecə yarıyadək müzakirələri davam etdirdiklərini bildirib və digər mövzularla yanaşı, boğaz, Livan, nüvə məsələləri və memorandumun icrasının təfərrüatlarını müzakirə etdiklərini vurğulayıb. Əldə olunan razılaşma qlobal enerji daşımaları üçün mühüm boğulma nöqtəsi olan Hörmüz boğazının yenidən açılmasını və İsrailin ölümcül zərbələr endirməyə davam etdiyi, İranın müttəfiqi olan Hizbullahın isə İsrail hədəflərinə atəş açdığı Livan da daxil olmaqla, bütün hərbi əməliyyatların dayandırılmasını nəzərdə tutur.
Musavat.com