Beynəlxalq alimlər qrupunun apardığı yeni araşdırma artıq çəkinin beyin sağlamlığına mümkün təsiri ilə bağlı diqqətçəkən nəticələr ortaya qoyub.

Editor.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələrinə görə, bədən kütləsi indeksinin (BKİ) yüksək olması beynin qabıq təbəqəsinin qalınlığının azalmasına səbəb ola bilər.

Araşdırma Jodi Peyntərin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqat qrupu tərəfindən aparılıb və nəticələr Molecular Psychiatry jurnalında dərc olunub.

Alimlər qeyd edirlər ki, piylənmənin beyində müxtəlif struktur dəyişiklikləri ilə əlaqəli olduğu əvvəllər də məlum idi. Lakin bu dəyişikliklərin artıq çəki yaranmazdan əvvəl baş verdiyi, yoxsa məhz çəki artımının nəticəsi olduğu tam aydın deyildi.

Tədqiqatçılar mümkün səbəb-nəticə əlaqəsini araşdırmaq üçün Mendel randomizasiyası metodundan istifadə ediblər. Bu yanaşma irsi genetik fərqlərdən istifadə etməklə müəyyən amillərlə sağlamlıq nəticələri arasında mümkün səbəb əlaqəsini qiymətləndirməyə imkan verir.

Araşdırmada BKİ ilə bağlı məlumatlar 681 275 nəfərə qədər insanın iştirak etdiyi geniş genom tədqiqatlarından götürülüb. Bundan əlavə, alimlər visseral yağın miqdarını, acqarına qanda qlükoza səviyyəsini, triqliseridləri, “yaxşı” xolesterini, arterial təzyiqi və iltihab göstəricisi hesab olunan C-reaktiv zülalı da təhlil ediblər.

Beyin qabığının qalınlığı ilə bağlı məlumatlar isə 23 183 nəfərə qədər insanı əhatə edən geniş beynəlxalq neyrovizualizasiya araşdırmasından əldə olunub.

Nəticələr göstərib ki, bədən kütləsi indeksi yüksək olan insanlarda beynin orta hesabla qabıq təbəqəsi daha nazik olur. Bu dəyişiklik xüsusilə könüllü hərəkətlərə cavabdeh olan precentral girus və üzlərin, eləcə də mətnlərin tanınmasında iştirak edən fusiform girus nahiyələrində daha qabarıq müşahidə edilib.

Tədqiqatçılar həmçinin visseral piy toxumasının daha çox olmasının və C-reaktiv zülal səviyyəsinin yüksəlməsinin beynin qabıq təbəqəsinin nazikləşməsi ilə əlaqəli olduğunu müəyyən ediblər. Bu təsirlər əsasən BKİ ilə əlaqəli dəyişikliklərin müşahidə olunduğu eyni beyin nahiyələrində qeydə alınıb.

Bununla yanaşı, arterial təzyiq və qandakı əksər metabolik göstəricilərlə beyin qabığının qalınlığı arasında ciddi əlaqə aşkar edilməyib.

Alimlərin fikrincə, əldə olunan nəticələr yüksək bədən kütləsi indeksinin beynin qabıq təbəqəsinin qalınlığına mümkün səbəb-nəticə təsirini dəstəkləyir. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, gələcək araşdırmalarda bu struktur dəyişikliklərinin neyropsixiatrik pozuntuların yaranma riskinə necə təsir göstərə biləcəyi daha ətraflı öyrənilməlidir.

Bununla belə, alimlər vurğulayırlar ki, istifadə olunan Mendel randomizasiyası metodu səbəb-nəticə əlaqəsinə dair daha güclü nəticələr əldə etməyə imkan versə də, təkbaşına yekun və qəti sübut hesab edilə bilməz. Bunun səbəbi metodun bir sıra statistik və elmi fərziyyələrə əsaslanmasıdır.

//Gülnarə Abasova, Editor.az