Yaxın Şərqdə hücumların intensivləşməsi enerji təchizatı ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Nəticədə dünya bazarında neftin qiyməti yüksəlib, Avropada təbii qazın qiyməti isə son dörd ilin ən yüksək göstəricilərinə yaxınlaşıb. Asiya fond bazarlarında qarışıq mənzərə müşahidə olunub, Avropanın səhm fyuçersləri isə zəif eniş qeydə alıb.

Editor.az-ın Reuters-dən aldığı məlumata görə, İranın Hörmüz boğazında iki gəmiyə hücum etdiyi barədə xəbərlərdən sonra çərşənbə günü neft qiymətləri artıb. Məlumatda hücumlar zamanı gəmiçiliyi hədəfə almaq üçün yeni üsullardan istifadə olunduğu bildirilib.

Bununla yanaşı, Yəməndəki husilərlə Səudiyyə Ərəbistanı arasında gərginliyin artması da xam neft tədarükü üçün əlavə risk yaradıb.

Səudiyyə Ərəbistanı çərşənbə günü ölkənin şərqində yerləşən “Aramco” obyektinə hücum nəticəsində məhdud yanğın baş verdiyini açıqlayıb. Həmçinin husilərin raketlərinin qarşısının alınması zamanı düşən qalıqların paytaxt Ər-Riyadda dörd nəfərin yaralanmasına səbəb olduğu bildirilib.

Brent neftinin qiyməti 106 dolları ötdü

Enerji təchizatında mümkün fasilələrlə bağlı narahatlıqlar neft bazarında qiymət artımına səbəb olub.

Çərşənbə günü Avropa səhər saatlarında beynəlxalq bazarda “Brent” markalı neftin fyuçerslərinin qiyməti 0,5% artaraq bir barel üçün 106,24 dollara çatıb. ABŞ-ın “West Texas Intermediate” (WTI) markalı neftinin qiyməti də 0,5% yüksələrək 94,64 dollar olub.

Analitiklərin diqqəti əsasən Yaxın Şərqdəki vəziyyətə yönəlib. Regionda gərginliyin daha da artması enerji daşıyıcılarının daşınmasına və qlobal təchizat zəncirinə təsir göstərə biləcək amillər sırasında qiymətləndirilir.

Avropada qaz qiymətləri son dörd ilin maksimumuna yaxınlaşıb

Neftlə yanaşı, Avropanın təbii qaz bazarında da bahalaşma müşahidə olunur. Təchizatla bağlı narahatlıqlar fonunda Niderlandın TTF qaz fyuçersləri çərşənbə günü səhər saatlarında meqavat-saat üçün 86 avrodan bir qədər yüksək səviyyədə ticarət edilib.

Bu göstərici əvvəlki 87,44 avroluq zirvədən bir qədər aşağı olsa da, Avropa qaz bazarında qiymətlərin son dörd ilin ən yüksək səviyyəsinə yaxın olduğunu göstərir.

Asiya birjalarında fərqli istiqamətlər

Avropa bazarları açılarkən “Euro STOXX 50” indeksinin fyuçersləri cüzi artım göstərib. Asiyada isə investorların yarımkeçirici istehsalçılarına və süni intellekt texnologiyalarına marağı bəzi səhmləri dəstəkləsə də, əsas indekslər fərqli istiqamətlərdə hərəkət edib.

Yaponiyanın “Nikkei 225” indeksi 0,5%, Honq-Konqun “Hang Seng” indeksi də eyni həcmdə yüksəlib. Şanxay Kompozit İndeksi 0,3%, Avstraliyanın “S&P/ASX 200” indeksi 0,6%, Cənubi Koreyanın “Kospi” indeksi isə 1% geriləyib.

ABŞ fond bazarlarında ciddi dəyişiklik olmadı

ABŞ-ın əsas fond indeksləri çərşənbə axşamı ticarət sessiyasını rekord göstəricilərə yaxın səviyyələrdə başa vurub. Şirkətlərin üçüncü rüb üzrə maliyyə nəticələrinin ilk böyük paketi analitiklərin proqnozlarını üstələsə də, səhmlərdəki artım və enişlər ümumi bazar göstəricilərində ciddi dəyişiklik yaratmayıb.

“S&P 500” indeksi 0,1%-dən az geriləyərək ötən həftə qeydə alınmış tarixi maksimumundan bir qədər də uzaqlaşıb. “Dow Jones Industrial Average” 0,3%, “Nasdaq Composite” isə 0,2% aşağı düşüb.

“Goldman Sachs” səhmləri ticarətin əvvəlində 4%-dən çox bahalaşıb. Buna bankın iyul-sentyabr dövrü üzrə mənfəətinin analitiklərin gözləntilərini əhəmiyyətli dərəcədə üstələməsi səbəb olub. Lakin artım uzun çəkməyib və səhmlər sessiyanın sonunda 0,2% ucuzlaşıb.

“FactSet” şirkətinin məlumatına görə, analitiklər “S&P 500” indeksinə daxil olan şirkətlərin üçüncü rüb üzrə ümumi mənfəətinin ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 30% artacağını gözləyirlər.

Bu gözləntilərin doğrulması şirkətlərin yüksək səviyyədə olan səhm qiymətlərini əsaslandırmaq baxımından vacib sayılır. Bununla belə, inflyasiya təzyiqləri, istiqraz bazarındakı dəyişikliklər və Yaxın Şərqdəki münaqişələr investorların narahatlığını artırır.

Süni intellekt səhmləri investorların diqqətindədir

Süni intellektə artan maraq çip istehsalçılarının səhmlərinin həddindən artıq bahalaşması ilə bağlı suallar da yaradıb.

Çinin yaddaş çipləri istehsalçısı “CXMT” şirkətinin səhmləri çərşənbə günü Asiya ticarətində təxminən 1% yüksəlib. Şirkətin sənayenin aparıcı istehsalçılarına rəqabət yarada biləcək irəliləyişlər əldə etdiyi bildirilir.

Cənubi Koreyada “Samsung Electronics” səhmləri bahalaşsa da, “SK Hynix” səhmləri ucuzlaşıb.

ABŞ istiqrazlarının gəlirliliyi azalıb

İstiqraz bazarında ABŞ-ın 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi çərşənbə axşamı 5,24%-dən 5,21%-ə enib. Bu dəyişiklik neft qiymətlərinin əvvəlki sessiyada aşağı düşməsindən sonra qeydə alınıb.

ABŞ istiqraz bazarı bayram səbəbindən bazar ertəsi fəaliyyət göstərməyib.

Valyuta bazarında isə ABŞ dolları 158,30 Yaponiya yeni səviyyəsində, avro isə 1,1209 dollar səviyyəsində ticarət olunub.

Beləliklə, Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik vəziyyəti enerji bazarlarının əsas gündəm mövzularından birinə çevrilib. Neft və qaz təchizatı ilə bağlı risklər qiymətlərə təsir göstərdiyi halda, investorlar eyni zamanda şirkətlərin maliyyə nəticələrini, inflyasiyanı və süni intellekt sektorundakı dəyişiklikləri izləyirlər.

\\ Aydan Bünyatova, Editor.az