Azərbaycanda çay gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsidir. Səhər yeməyindən ailə süfrələrinə qədər geniş istifadə olunan bu içkinin ürək-damar sağlamlığı ilə əlaqəsi isə yeni elmi araşdırmada diqqət çəkib. Nəticələrə görə, müntəzəm çay içmək insult, koronar ürək xəstəliyi və infarkt kimi problemlərin daha az rast gəlinməsi ilə əlaqəli ola bilər. Lakin çayın həddindən artıq isti içilməsi ilə bağlı da maraqlı nəticə əldə edilib.
Editor.az Euronews-a istinadən xəbər verir ki, “Journal of Internal Medicine” jurnalında dərc olunan tədqiqatda təxminən 500 min Çin sakininin məlumatları orta hesabla doqquz il ərzində izlənilib. Alimlər iştirakçıların çay içmə vərdişlərini araşdırıb və bu müddətdə yaranan ürək-damar xəstəlikləri ilə müqayisə aparıblar.
Həftədə üç dəfə çay içənlərdə hansı fərq qeydə alınıb?
Araşdırma zamanı həftədə ən azı üç dəfə çay içən insanlarda ümumi damar xəstəliklərinin yaranma riski çayı daha az içənlərlə müqayisədə 11,2 faiz aşağı olub.
Ən nəzərəçarpan fərq işemik insultla bağlı qeydə alınıb. Bu xəstəliyin riski 36,6 faiz, beyin damarları ilə əlaqəli xəstəliklərin riski isə 19,1 faiz daha aşağı olub.
Bununla belə, tədqiqat müşahidə xarakteri daşıyır. Buna görə də nəticələr çayın birbaşa xəstəliklərin qarşısını aldığını sübut etmir.
Gündə neçə fincan çay içənlərdə risk daha aşağı olub?
İştirakçıların əksəriyyətində gündəlik çay istehlakı iki-üç fincan səviyyəsində olub. Araşdırmada ürək-damar xəstəlikləri ilə bağlı ən aşağı risk göstəricisi isə gündə altı-səkkiz fincan çay içənlər arasında müşahidə edilib.
Alimlər qara çayın ürək-damar xəstəlikləri ilə daha ardıcıl qoruyucu əlaqə göstərdiyini, yaşıl çayın da müsbət nəticələrlə əlaqəli olduğunu bildiriblər.
Çayın tərkibində olan polifenollar və flavonoidlər antioksidant və iltihabəleyhinə xüsusiyyətlərə malikdir. Bu maddələr damarların daxili qatının sağlamlığının və normal qan dövranının qorunmasında rol oynaya bilər.
Lakin araşdırmanın nəticələri hər kəsin gündə altı-səkkiz fincan çay içməli olduğu mənasına gəlmir. Fərdi sağlamlıq vəziyyəti, kofeinə həssaslıq və ümumi qidalanma da nəzərə alınmalıdır.
Çayı çox qaynar içmək risk yarada bilərmi?
Araşdırmanın diqqətçəkən nəticələrindən biri də içkinin temperaturu ilə bağlıdır. Alimlər ağızı yandıracaq qədər qaynar çay içən iştirakçılarda ürək-damar xəstəlikləri riskinin 16 faiz daha yüksək olması ilə əlaqə müşahidə ediblər.
Bu nəticə qaynar çayın mütləq xəstəliyə səbəb olduğunu göstərmir. Bununla belə, çayı bir qədər soyuduqdan sonra içmək daha məqsədəuyğundur. Çox isti içkilər əvvəllər aparılmış tədqiqatlarda qida borusu xərçəngi riskinin artması ilə də əlaqələndirilib.
Çayın dəmlənmə dərəcəsi də araşdırılıb. Orta dəmlənmiş və qaynar olmayan çay daha əlverişli nəticələrlə əlaqəli olub.
Çay içmək ürək xəstəliklərindən qorunmaq üçün kifayətdirmi?
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, çay sağlam həyat tərzinin bir hissəsi ola bilər, lakin ürək-damar xəstəliklərindən qorunmaq üçün təkbaşına kifayət deyil.
İngiltərə Ürək Fondunun baş dietoloqu Dell Stanford qeyd edib ki, araşdırma müşahidə xarakteri daşıyır və insanların qidalanma, fiziki aktivlik və digər həyat tərzi xüsusiyyətləri nəticələrə təsir etmiş ola bilər. Onun fikrincə, bu nəticələr gündəlik bir fincan çayın ürəyi qoruduğunu qəti şəkildə sübut etmir.
Ürək-damar xəstəlikləri Avropa İttifaqında ölüm və xəstələnmənin əsas səbəblərindən biri olaraq qalır. Buna görə də balanslı qidalanma, fiziki aktivlik, siqaretdən uzaq durmaq və qan təzyiqinə nəzarət kimi tədbirlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Nəticədə, çay sağlam qidalanmanın bir hissəsi ola bilər. Ancaq onu infarkt və insultdan qoruyan vasitə kimi qəbul etmək düzgün deyil. Ən vacib məqamlardan biri isə çayı ağızı yandıracaq qədər qaynar içməməkdir.
\\ Aydan Bünyatova, Editor.az