Yunanıstanlı alimlərin hazırladığı yeni molekul Alzheimer xəstəliyi ilə bağlı aparılan kliniköncəsi sınaqlarda ümidverici nəticə göstərib.
Editor.az Euronews-a istinadən xəbər verir ki, Giorgos Skretasın rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu tərəfindən hazırlanmış RSQ-020 adlı molekul Alzheimer xəstəliyinin xüsusiyyətlərini daşıyan heyvan modellərində öyrənmə və yaddaş qabiliyyətinin bərpa olunmasına kömək edib.
Molekul Alexander Fleming Biotibbi Elmlər Araşdırma Mərkəzi, Yunanıstan Milli Tədqiqat Fondu və mərkəzin törəmə qurumu olan ResQ Biotech şirkətinin alimlərinin əməkdaşlığı ilə hazırlanıb.
RSQ-020 Alzheimer və digər ciddi neyrodegenerativ xəstəliklərin inkişafı ilə əlaqələndirilən Tau zülalını hədəf alır. Tau zülalının normal strukturunu itirərək yanlış qatlanması və bir-birinə yığılması sinir hüceyrələrinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.
Tədqiqatçılar molekulun hazırlanması zamanı çoxsaylı namizəd molekulların eyni vaxtda istehsalına və onların bioloji təsirinin müəyyənləşdirilməsinə imkan verən yeni texnologiya platformasından istifadə ediblər.
Tədqiqatın rəhbəri Giorgos Skretas bildirib ki, tətbiq olunan yanaşma ənənəvi dərman hazırlanması üsulundan əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Klassik metodda müəyyən zülala “açar-qıfıl” prinsipi ilə bağlana biləcək molekul axtarılır. Lakin zülalların yanlış qatlanması ilə əlaqəli xəstəliklərdə hədəf zülalın strukturu dəyişə bildiyi üçün uyğun molekulun tapılması daha mürəkkəbdir.
Yeni yanaşmada isə konkret bir nahiyəyə bağlanan molekul axtarmaq əvəzinə, birbaşa arzu olunan bioloji nəticəni yaradan molekullar müəyyənləşdirilir.
RSQ-020 necə təsir göstərir?
Alimlər üzərində çalışdıqları insan zülalını bakteriyanın daxilinə yerləşdiriblər. Sistem elə qurulub ki, zülal normal strukturuna qayıtdıqda bakteriya yaşıl işıq saçsın.
Tədqiqatçılara görə, eyni bakteriyalar eyni vaxtda milyardlarla müxtəlif kiçik molekul istehsal edə bilir. Bakteriyanın işıq saçması isə həmin molekullardan birinin yanlış qatlanmış zülalın funksiyasını bərpa etməyə nail olduğunu göstərir.
Bu texnologiya sayəsində alimlər yalnız uzunmüddətli laboratoriya sınaqlarına əsaslanmadan, canlı hüceyrələrdə təsir göstərən molekulları daha sürətli müəyyənləşdirə bilirlər.
Sözügedən texnologiya ilkin olaraq amiotrofik lateral skleroz (ALS) və SOD1 zülalı üzrə tədqiqatlar üçün hazırlanıb. Lakin mütəxəssislər metodun Alzheimer, Parkinson və zülalların yanlış qatlanmasının rol oynadığı digər neyrodegenerativ xəstəliklərin araşdırılmasında da tətbiq oluna biləcəyini bildirirlər.
Bununla belə, RSQ-020-nin heyvan modellərində əldə etdiyi müsbət nəticələr hələ onun insanlar üçün effektiv və təhlükəsiz olduğunu göstərmir. Molekulun insan orqanizminə təsirinin və təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.
\\ Aydan Bünyatova, Editor.az