İkimərtəbəli fərdi yaşayış evində iki ayrı ailə yaşayırsa, hər mərtəbəyə ayrıca çıxarış (kupça) almaq mümkün ola bilər. Bunun üçün evin texniki quruluşu, mülkiyyət sənədləri və qanunvericiliyin tələbləri nəzərə alınmalıdır.

Editor.az xəbər verir ki, “Yeni Sabah”ın araşdırmasına görə, evin mərtəbələrinin ayrı-ayrı daşınmaz əmlak kimi rəsmiləşdirilməsi üçün tikilinin naturada bölünməsi tələb oluna bilər. Bu proses nəticəsində hər mərtəbənin müstəqil yaşayış sahəsi kimi qeydiyyata alınması nəzərdə tutulur.

Hər mərtəbəyə ayrıca kupça almaq üçün hansı şərtlər var?

İkimərtəbəli evin ayrı-ayrı mülkiyyət obyektlərinə bölünməsi üçün bir sıra texniki tələblər yerinə yetirilməlidir:

• Hər mərtəbənin müstəqil giriş-çıxışı olmalıdır.
• Qaz, su və elektrik təchizatının, eləcə də sayğacların ayrılması mümkün olmalıdır.
• Hər mərtəbə ayrıca yaşayış üçün zəruri sanitar və məişət şəraitinə cavab verməlidir.
• Tikilinin və torpaq sahəsinin hüquqi sənədləri bölünməyə imkan verməlidir.

Bu şərtlərin yerinə yetirilməsi ayrıca çıxarışın verilməsi üçün əsas ola bilər. Lakin yekun qərar əmlakın texniki və hüquqi vəziyyətinin qiymətləndirilməsindən asılıdır.

Ayrı kupça almaq mümkün olmadıqda nə etmək olar?

Evin quruluşu mərtəbələrin tam müstəqil obyektlərə çevrilməsinə imkan vermədikdə, paylı mülkiyyət variantı nəzərdən keçirilə bilər.

Bu halda hər bir mülkiyyətçinin payı müəyyənləşdirilir və dövlət qeydiyyatında əks olunur. Məsələn, tərəflərin hüquqlarına uyğun olaraq hər birinə evin 1/2 hissəsinə dair mülkiyyət hüququ rəsmiləşdirilə bilər.

Bundan əlavə, mülkiyyətçilər notariat qaydasında yaşayış sahəsindən istifadə qaydasını müəyyən edən müqavilə bağlaya bilərlər. Həmin sənəddə birinci mərtəbədən bir ailənin, ikinci mərtəbədən isə digər ailənin istifadə etməsi razılaşdırıla bilər.

Vacib məqam: Paylı mülkiyyətə dair çıxarış evin konkret mərtəbəsinin ayrıca daşınmaz əmlak kimi qeydiyyata alınması ilə eyni deyil. İstifadə qaydasına dair müqavilə də öz-özlüyündə ayrıca kupça yaratmır.

İkimərtəbəli evə iki kupça almaq üçün hara müraciət edilməlidir?

Rəsmiləşdirmə prosesində aşağıdakı addımlar tələb oluna bilər:

1. Texniki planın hazırlanması: Müvafiq mütəxəssis evin faktiki vəziyyətini, girişlərini və bölünmə imkanlarını qiymətləndirir.
2. Hüquqi sənədlərin yoxlanılması: Evin və torpaq sahəsinin çıxarışı, texniki sənədləri və bölünməyə hüquqi əsasları araşdırılır.
3. Tərəflərin razılığının rəsmiləşdirilməsi: Zərurət olduqda əmlakın bölünməsi və ya istifadə qaydası ilə bağlı müvafiq müqavilə bağlanır.
4. Dövlət qeydiyyatı üçün müraciət: Sənədlər Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə və ya müvafiq xidmət kanalları vasitəsilə təqdim edilir.

Kupçası olmayan evlərdə vəziyyət necədir?

Evin ilkin mülkiyyət sənədləri yoxdursa və tikili özbaşına inşa edilibsə, mərtəbələrin ayrıca rəsmiləşdirilməsindən əvvəl tikilinin hüquqi statusu həll edilməlidir.

Tərəflər evin bölünməsi barədə razılığa gələ bilmədikdə, mübahisənin məhkəmə qaydasında həlli tələb oluna bilər. Belə hallarda texniki ekspertiza və digər sübutlar əmlakın bölünmə imkanlarının müəyyənləşdirilməsində əhəmiyyət daşıya bilər.

Beləliklə, ikimərtəbəli evə iki ayrı kupça almaq bəzi hallarda mümkündür. Ancaq bunun üçün təkcə mərtəbələrdə ayrı-ayrı ailələrin yaşaması kifayət etmir: tikilinin müstəqil obyektlərə bölünməsi və hüquqi tələblərə uyğunluğu təsdiqlənməlidir.